Tìm kiếm: chế tác đá

Phát huy phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ”, sau khi rời quân ngũ trở về địa phương, cựu chiến binh (CCB) Nguyễn Văn Hoà, thôn Hoàng Mai Yên, xã Liêm Phong, huyện Thanh Liêm đã nỗ lực phấn đấu vươn lên và trở thành tấm gương điển hình về làm kinh tế giỏi tại địa phương.

Ninh Bình không chỉ nổi tiếng với những danh thắng hùng vĩ và lịch sử lâu đời, mà còn được biết đến là cái nôi của nghề đá mỹ nghệ truyền thống. Trong suốt nhiều thế kỷ, nghề chế tác đá đã trở thành một phần không thể thiếu trong văn hóa và đời sống của người dân nơi đây. Nổi bật trong số các doanh nghiệp gìn giữ và phát triển ngành nghề này chính là Đá Tâm Nguyện - một tên tuổi tiên phong uy tín trong việc đưa đá mỹ nghệ Ninh Bình vươn xa, góp phần khẳng định thương hiệu của làng nghề truyền thống khắp cả nước.

Nghề làm lăng mộ đá tại Ninh Vân, Ninh Bình đã tồn tại hơn 900 năm, nổi tiếng với những sản phẩm tinh xảo và mang đậm dấu ấn văn hóa Việt Nam. Làng nghề Ninh Vân được coi là cái nôi của nghề chế tác đá mỹ nghệ thủ công, nổi bật với vẻ đẹp tỉ mỉ và giá trị tâm linh lớn lao. Hiện nay, nhiều xưởng chế tác đá do thế hệ trẻ tiếp nối đang phát triển mạnh mẽ, không chỉ giữ gìn giá trị truyền thống của làng nghề mà còn áp dụng công nghệ hiện đại vào sản xuất, giúp nâng cao danh tiếng làng nghề và tạo việc làm cho nhiều lao động địa phương.

Làng nghề chế tác, điêu khắc đá Ninh Vân, Ninh Bình với tuổi đời hơn 400 năm. Mỗi khối đá đều được thổi hồn một cách tỉ mỉ, có giá trị về nghệ thuật lẫn tâm linh. Dù làng nghề có hàng trăm năm phát triển nhưng không phải người nghệ nhân nào cũng đủ "cái tâm, cái tầm" để chạm tay và biến hóa những tạo vật vô tri của đất trời. Nhưng với đôi bàn tay của nghệ nhân Phạm Văn Lộc - Nghệ nhân điêu khắc, chế tác đá nổi tiếng tại Ninh Vân, từng khối đá được "thổi hồn" mà ít ai có thể làm được.

Ngày 21/11, Sở Công thương tổ chức tổng kết và trao giải Cuộc thi Bàn tay vàng chế tác đá mỹ nghệ Ninh Bình năm 2022. Cuộc thi đã thu hút 24 thí sinh đến từ làng nghề đá Ninh Vân, Hoa Lư.

Việc được công nhận là nghệ nhân thủ công mỹ nghệ khi mới ngoài 30 tuổi được xem là "cú hích" tiếp thêm động lực tinh thần để anh Lã Văn Toàn, thôn Vũ Xá, xã Ninh Vân (Hoa Lư) gắn bó hơn với nghề chế tác đá truyền thống - cái nghề vốn nhiều vất vả, bụi bặm...

Nằm ở trung tâm Tam Cốc, liền kề làng nghề chế tác đá Ninh Vân, Trung tâm Đá nghệ thuật và đá quý Hồng Quang thuộc Công ty TNHH Đá Việt Hồng Quang là một công trình kiến trúc có tổng diện tích 3.000 m2, tâm điểm là tòa nhà có mặt bằng rộng 450m2, chiều cao 27m, được xây dựng hầu như hoàn toàn bằng đá trong 12 năm. Tòa nhà giống như một "lâu đài" với lối kiến trúc độc đáo, phối hợp hài hòa giữa đường nét cổ điển châu Âu và văn hóa truyền thống Việt. Công trình là niềm tự hào của những người thợ đá Ninh Vân, giàu giá trị kiến trúc và nghệ thuật trang trí trên đá. Đây sẽ là nơi diễn ra sự kiện khai mạc Triển lãm nghệ thuật tạo hình Đồng vọng Hoa Lư 2020, được tổ chức vào ngày 4/7.

Làng nghề chế tác đá mỹ nghệ ở xã Ninh Vân, huyện Hoa Lư phát triển mạnh đã góp phần nâng cao đời sống nhân dân địa phương, tạo nên diện mạo nông thôn mới ở vùng quê này. Song, bên cạnh lợi ích về mặt kinh tế, nhiều năm qua, môi trường nơi đây bị ô nhiễm do bụi đá, ảnh hưởng không nhỏ đến đời sống của người dân.

Mỗi cộng đồng bao giờ cũng có ký ức riêng, cũng như mỗi ngôi làng bao giờ cũng viết ký ức của mình bằng một thứ biểu tượng. Với làng nghề chế tác đá Ninh Vân, biểu tượng của làng hình như đã được ký thác vào những ngôi nhà cổ. Những ngôi nhà cổ xây bằng đá, ngói phủ rêu, hiện hữu ở đó tự bao đời. Những căn nhà chất chứa trong nó biết bao là ký ức về những cuộc đời, những số phận không ít thăng trầm của cả một cộng đồng. Câu chuyện về ngôi nhà bằng đá cổ của gia đình họ Lương là một ví dụ.

Ninh Bình là tỉnh có nhiều tiềm năng để phát triển du lịch, lại có nhiều ngành nghề thủ công mỹ nghệ. Theo thống kê của Sở Công thương, hiện toàn tỉnh có 76 làng nghề truyền thống được UBND tỉnh công nhận đạt tiêu chí. Có những làng nghề phát triển hàng trăm năm nay như: Làng nghề thêu ren Ninh Hải, chế tác đá mỹ nghệ Ninh Vân, các làng nghề cói Kim Sơn... Các làng nghề sẽ là điểm đến của du khách để tìm hiểu các sản phẩm tinh xảo được chế tác khéo léo bằng thủ công gắn với lịch sử của các làng nghề, đồng thời hỗ trợ để nâng cao giá trị các tuyến, tour du lịch của tỉnh.

Nghề chế tác đá mỹ nghệ ở Ninh Vân có lịch sử hơn 500 năm. Trải qua bao thăng trầm, hiện làng nghề đang có những bước chuyển mình mạnh mẽ với 13/13 thôn làm nghề, thu hút hàng nghìn lao động địa phương và các vùng lân cận tham gia với thu nhập ổn định. Theo thống kê của các cơ quan chuyên môn hiện nghề đá mỹ nghệ đóng góp 80% tổng giá trị thu nhập từ tiểu thủ công nghiệp- dịch vụ của xã Ninh Vân.

Theo thống kê, đến hết năm 2016 trên địa bàn tỉnh có 7 cụm công nghiệp (CCN) đã đi vào hoạt động gồm có: CCN Yên Ninh, CCN Ninh Vân, CCN Ninh Phong, CCN Sơn Lai, CCN Phú Sơn, CCN Mai Sơn và CCN Đồng Hướng. Các CCN trên đã thu hút 167 dự án đầu tư thuộc các ngành nghề sản xuất khác nhau như: sản xuất kim loại, sản xuất cói, chế tác đá, gỗ, chế biến nông sản và các dịch vụ kinh doanh khác.

Trên địa bàn xã Ninh Vân (huyện Hoa Lư) có hai nhà máy xi măng lớn là xi măng Duyên Hà và xi măng Hệ Dưỡng cùng nhiều doanh nghiệp vừa và nhỏ hoạt động sản xuất ở các lĩnh vực như: sản xuất xi măng, khai thác, chế biến đá, sản xuất vật liệu xây dựng, sản xuất chế tác đá mỹ nghệ… Đặc biệt, Ninh Vân còn được biết đến với nghề làm đá mỹ nghệ nổi tiếng, mang lại cho người dân nơi đây cuộc sống no đủ, song cũng đặt ra cho địa phương nhiều thách thức trong công tác bảo vệ môi trường, bảo vệ sức khỏe người lao động.

Trong những năm gần đây, phong trào thanh niên xung kích phát triển kinh tế, phát huy sức trẻ, làm giàu cho quê hương đã được tuổi trẻ huyện Nho Quan nhiệt tình hưởng ưởng. Đã có rất nhiều tấm gương đoàn viên, thanh niên tiêu biểu dám nghĩ, dám làm vươn lên làm giàu chính đáng. Trong đó, điển hình là tấm gương Bí thư Chi đoàn Bùi Thế Anh, sinh năm 1991, ở thôn Đính Chàng, xã Sơn Lai đã vươn lên làm giàu từ nghề chế tác đá mỹ nghệ.

Đã từ lâu, Ninh Vân (Hoa Lư) được nhiều người biết đến với nghề chế tác đá mỹ nghệ. Sản phẩm đá mỹ nghệ Ninh Vân được thị trường ưa chuộng từ mẫu mã cho đến chất đá. Phát huy truyền thống của làng nghề, những năm gần đây, nghề chế tác đá mỹ nghệ Ninh Vân được quan tâm đầu tư và ngày càng phát triển.

Dù tuổi đời con khá trẻ Nguyễn Hữu Việt (sinh năm 1987) đã là giám đốc một doanh nghiệp có tiếng chuyên sản xuất và chế tác đá mỹ nghệ ở làng đá Ninh Vân - một làng nghề nổi tiếng ở miền Bắc với hàng trăm cơ sở chuyên chế tác đá mỹ nghệ. Anh là người Ninh Bình đầu tiên được vinh dự đón nhận Cúp thương hiệu truyền thống gia truyền toàn quốc do Báo Người Hà Nội phối hợp với Tạp chí Sức khỏe & Môi trường và cổng thông tin điện tử www.doanhnhanconghien.vn tổ chức.

Trên địa bàn xã Ninh Vân (Hoa Lư) hiện có hai nhà máy xi măng Duyên Hà và xi măng Hệ Dưỡng, trên 80 doanh nghiệp vừa và nhỏ hoạt động sản xuất ở các lĩnh vực như: sản xuất xi măng, khai thác, chế biến đá, sản xuất vật liệu xây dựng, chế tác đá mỹ nghệ…

Ninh Bình là mảnh đất giàu truyền thống văn hóa. Nơi đây được xem là cái nôi của nhiều loại hình nghệ thuật như hát chèo, hát xẩm; các nghề truyền thống nổi tiếng như: thêu ren, chế tác đá mỹ nghệ, gốm mỹ nghệ...Những loại hình nghệ thuật, những làng nghề có lịch sử phát triển hàng trăm năm nay đã sản sinh ra những người hội tụ tinh hoa của riêng nó. Trong điều kiện hiện nay, khi chúng ta đang cố gắng bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa vật thể và phi vật thể thì việc phải bảo tồn những con người được xem là "di sản sống" phải đặt lên hàng đầu. Tuy nhiên, ứng xử với những nghệ nhân ấy như thế nào đang là vấn đề được nhiều người quan tâm. Phóng viên Báo Ninh Bình đã ghi lại quan điểm của một số nhà chức năng có liên quan.

Ninh Bình xưa đã nổi tiếng với nhiều nghề truyền thống như đan cói ở Kim Sơn, chế tác đá mỹ nghệ ở Ninh Vân, nghề thêu Ninh Hải (Hoa Lư), nghề khâu nón ở Gia Thịnh (Gia Viễn)... Trong quá trình bảo tồn và phát triển làng nghề, làm sao để các làng không chỉ giữ được nghề mà còn phát triển hơn nữa? Đó vẫn là những câu hỏi đặt ra cho các cấp, ngành chức năng và chính những người lao động.

Nằm ngay sát Quốc lộ 1A với diện tích núi đá hơn 400 ha, xã Ninh Vân (Hoa Lư) có vị trí và điều kiện tự nhiên hết sức thuận lợi cho việc chế tác đá mỹ nghệ.

Thực hiện Nghị quyết số 04-NQ/TU của Ban Thường vụ Tỉnh ủy về "Đẩy mạnh phát triển trồng, chế biến cói; thêu ren và chế tác đá mỹ nghệ giai đoạn 2006 - 2010".

Về Ninh Vân một ngày đầu năm, chúng tôi cảm nhận được sức sống của một làng nghề trăm năm tuổi.

Không ai nhớ rõ nghề chế tác đá mỹ nghệ Ninh Vân có tự năm nào, chỉ biết rằng nó đã trở thành nghề cha truyền con nối đối với mỗi người thợ làng đá.

Chế biến cói, thêu ren và chế tác đá mỹ nghệ là những nghề truyền thống phát triển nhất trên địa bàn tỉnh Ninh Bình.

Ở xã Ninh Vân (Hoa Lư) nghề chế tác đá mỹ nghệ đã gắn bó và tồn tại với người dân hàng trăm năm. Người Ninh Vân với khối óc sáng tạo, bàn tay tài hoa, cần mẫn, từ lâu đã "biến" những tảng đá vô tri thành những tác phẩm nghệ thuật có hồn, làm lay động lòng người. Theo thời gian, nghề chế tác đá mỹ nghệ cũng có lúc thăng trầm, song với tâm huyết, với tình yêu nghề, người Ninh Vân đã, đang nỗ lực để làng nghề ngày càng phát triển.